رها کن حرف هندو را ببین تورکان معنی را
من آن تورکم که هند و را نمی دانم نمی دانم
صمد عمی « ص. بهرنگی » و کتاب پاره پاره ها یش !
ناپدید شدنم از آنجا شروع شد که بعداز تهیه مقدمات سفر عازم وطنم
از تهران به اردبیل شدم . ضمن دیدارفامیل د نبا ل کتابهای گمشده، از جمله
چاپ اول « پاره پاره » های صمد عمی که بزبان تورکی نوشته بود ، بودم .
صمد هفت سا لش بود حکومت ملی در سال 1324 قدرت رابدست گرفت
ویک سا ل بعد شاهد کتاب سوزاندن رژیم پهلوی ، وبعد شاهد کودتای
ننگین آمریکا / انگلیسی 28 مرداد 1332و باز شروع اختناق وتهدید و تحقیری
بود که درمورد زبان انجام می شد. او این چاره جویی را درآن دید که قلم به دست
گیرد و نخستین کتاب آذربایجانی را باعنوان «پاره،پاره» باهر تقلایی بود تدوین
و انتشاردهد. انتشاراین اثرکه ازطرف مردم مورد اقبال قرارگرفت ، رژیم حاکم را
به شدت ناراحت کرد و موجب آن گردید که او از وظیفه فرهنگی معلق شود ودربرابر
دادگاه نظامی پاسخگوی این«تخلف» خود باشد وپس ازکشمکش های بسیاربا تاکید براین
که دیگر به آذربایجانی چیزی ننویسد، به کارفرهنگی خود برگردانده شد . البته این
ممنوعیت صمد را مرعوب نکرد واو با همکاری بهروزدهقانی فلکلورهای ازآذربایجان
تدوین واصل آن را ناچارا با ترجمه فارسی یکجا انتشارداد.کتاب پاره پاره با نام مستعار
ص.قارانقوش به چاپ رسیده بود. در پس کوچه های اردبیل بعداز چستجوی فراوان
معشوق خود را یافتم ولی افسوس که « کار افتاد به مشکل ها » .....وگویا خواندن ....
نمیدانم، این چندمین باراست که مادرم ، قران بسرتا صبح روی به قبله می ماند!
وطنین نعمتی نیسان اولماز ناخلفلر اونا قربان اولماز
وطنی سوء ومین انسان اولماز اولسا اول شخصده وجدان اولماز
صفحه15 از کتاب پاره پاره
*